Yapay zekânın seyahat planlamasında giderek daha fazla kullanılması, turizm destinasyonları için yeni bir rekabet alanı yaratıyor. Konaklama sektörü veri ve analiz platformu Tharro tarafından yayımlanan The Mediterranean Pulse araştırması, turistlerin gerçek arama ilgisi ile yapay zekânın önerdiği destinasyonlar arasında önemli farklılıklar bulunduğunu ortaya koydu.
Araştırmada İngiltere, Almanya, Polonya, İsveç ve İsrail’den yapılan sorgular temel alınarak ChatGPT ve Google AI Mode’un ürettiği 520 yanıt incelendi. Aile tatilinden lükse, bütçe dostu seyahatten çiftlere ve yalnız seyahat edenlere yönelik seçeneklere kadar farklı tatil senaryoları kullanıldı.
Türkiye’nin görünürlüğü talebin yarısında kaldı
Araştırmanın Türkiye açısından en dikkat çekici sonucu, gerçek turist ilgisiyle yapay zekâ görünürlüğü arasındaki fark oldu.
Türkiye, karşılaştırılabilir dört kaynak pazardaki seyahat arama talebinden yüzde 12,5 pay alırken, yapay zekâ tarafından verilen destinasyon önerilerindeki payı yalnızca yüzde 6,8 oldu. Başka bir ifadeyle Türkiye’nin yapay zekâ görünürlüğü, gerçek arama talebinin yaklaşık yarısında kaldı. İsrail, karşılaştırılabilir arama talebi verisi bulunmadığı için bu bölümde hesaplamaya dahil edilmedi.
Benzer bir tablo İspanya’da da görüldü. İspanya’nın gerçek arama talebindeki payı yüzde 28,1 iken yapay zekâ önerilerindeki payı yüzde 17,4’te kaldı.
Buna karşılık Hırvatistan’ın yüzde 6,3 olan gerçek talep payına karşılık yapay zekâ önerilerindeki payı yüzde 11,8’e çıktı. İtalya’da da yüzde 10,7’lik gerçek arama talebine karşılık yüzde 17,3’lük yapay zekâ görünürlüğü ölçüldü.
Yapay zekânın Akdeniz favorisi Yunanistan
Destinasyonların herhangi bir yapay zekâ yanıtında görünme sıklığına bakıldığında Yunanistan açık ara öne çıktı.
Yunanistan incelenen yanıtların yüzde 94’ünde, İtalya yüzde 88’inde, İspanya ise yüzde 87’sinde yer aldı. Türkiye’nin yanıtların herhangi bir yerinde görünme oranı ise yüzde 34 oldu.
Daha çarpıcı sonuçlardan biri, ChatGPT ile Google AI Mode arasındaki farkta ortaya çıktı. Türkiye, ChatGPT yanıtlarının yüzde 49’unda görünürken Google AI Mode’da bu oran yüzde 19’a geriledi.
Araştırmaya göre ChatGPT bir yanıtta ortalama 5,7 destinasyona yer verirken Google AI Mode ortalama 4,3 destinasyon öneriyor. Daha kısa listeler özellikle Türkiye, Hırvatistan, Kıbrıs ve Malta gibi ilk üç destinasyonun dışında kalan ülkelerin görünürlüğünü azaltıyor.
Türkiye’yi ağırlıklı olarak “ucuz tatil” için öneriyor
Araştırmanın Türkiye açısından belki de en dikkat çekici bulgusu yalnızca ne kadar görünür olduğu değil, hangi tatil türüyle ilişkilendirildiği.
Yapay zekâ Türkiye’yi özellikle bütçe dostu ve her şey dahil tatillerle eşleştiriyor. Türkiye’nin bütçe ve her şey dahil kategorilerindeki görünürlüğü genel görünürlüğünün 2,7 katına çıkıyor.
Buna karşılık gastronomi, şarap, kültür, düğün ve daha üst segment seyahat sorgularında Türkiye’nin görünürlüğü belirgin biçimde azalıyor. Örneğin araştırmadaki 40 gastronomi ve şarap yanıtının yalnızca üçünde Türkiye yer aldı.
Bu sonuç, Türkiye turizmi açısından farklı bir soruyu da gündeme getiriyor: Türkiye’nin dijital imajı gerçek turizm çeşitliliğini ne ölçüde yansıtıyor?
Turizmde yeni rekabet alanı: Yapay zekâ görünürlüğü
Seyahat planlamasının klasik arama motorlarından üretken yapay zekâ sistemlerine doğru genişlemesi, destinasyonlar açısından SEO’nun yanına yeni bir görünürlük alanı ekliyor.
Bir destinasyonun internette bulunabilir olması artık tek başına yeterli olmayabilir. Yapay zekânın “Akdeniz’de nereye gitmeliyim?”, “iyi yemek için hangi ülkeye gitmeliyim?” veya “lüks bir tatil için neresi uygun?” gibi sorulara verdiği kısa listelerde yer almak giderek daha önemli hale geliyor.
Tharro da araştırmanın sabit bir sıralama olarak değerlendirilmemesi gerektiğinin altını çiziyor. Aynı sorular farklı zamanlarda farklı yapay zekâ yanıtları üretebildiği için şirket bu görünürlüğü aylık olarak yeniden ölçüyor.
Türkiye açısından ilk tablo ise dikkat çekici: Turistlerin gösterdiği gerçek ilgi güçlü, ancak yapay zekânın çizdiği Akdeniz haritasında Türkiye aynı ağırlıkta görünmüyor.
Kaynak: Tharro – The Mediterranean Pulse / AI Destination Visibility
